نشانه های کیپ شدن کاتالیزور خودرو

کاتالیزور یا همان مبدل کاتالیست یکی از قطعات کلیدی در سیستم اگزوز خودرو بوده که وظیفه اصلی آن کاهش گاز های آلاینده و سمی خروجی از اگزوز موتور خودرو می باشد. امداد خودرو اصفهان در این مقاله به شرح کامل نشانه های کیپ شدن کاتالیزور خودرو پرداخته پس با ما همراه باشید چرا که سیستم اگزوز خودرو یکی از بخش های بسیار حیاتی در هر وسیله نقلیه است که وظایف متعددی را بر عهده دارد.

کاتالیزور خودرو نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت محیط زیست و کارکرد بهینه موتور ایفا می کند با این حال کاتالیزور خودرو ممکن است به مرور زمان و به دلایل فنی گوناگون دچار گرفتگی انسداد یا آسیب فیزیکی گردد. رانندگی با کاتالیزور کیپ شده می تواند آسیب های جدی و بسیار پرهزینه ای به موتور خودرو وارد نماید از این رو شناخت نشانه های خرابی کاتالیزور و عیب یابی به موقع آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

کاتالیزور خودرو

کاتالیزور یا مبدل کاتالیست قطعه ای است که در مسیر سیستم اگزوز خودرو و معمولا حد فاصل منیفولد خروج دود موتور تا صدا خفه کن اگزوز نصب می شود. وظیفه اصلی کاتالیزور انجام واکنش های شیمیایی برای بی اثر کردن گازهای بسیار سمی حاصل از احتراق موتور است. هنگامی که سوخت درون سیلندر ها می سوزد گازهای خطرناکی نظیر مونوکسید کربن هیدروکربن های نسوخته اکسید های نیتروژن و گوگرد تولید می شود. مونوکسید کربن یکی از سمی ترین و خطرناک ترین گاز های خروجی بوده که کاتالیزور با ساختار مهندسی شده خود این گاز های سمی را اکسید کرده و آن ها را به گاز های کم خطرتری مانند دی اکسید کربن نیتروژن و آب تبدیل می نماید.

 تحقیقات نشان می دهد که یک کاتالیزور سالم می تواند میزان گاز های آلاینده خروجی از اگزوز خودرو را بین هشت تا سی برابر کاهش دهد که این یک آمار خیره کننده در کاهش آلودگی هوا است. ساختار داخلی کاتالیزور خودرو شباهت زیادی به لانه زنبور دارد که این طراحی لانه زنبوری سرامیکی یا فلزی باعث می شود سطح تماس گاز های خروجی با آلیاژ های گرانبهای درون کاتالیزور به حداکثر برسد. روی این صفحات لانه زنبوری با فلزات گرانبهایی مانند پلاتین پالادیوم و رودیم پوشانده شده که گاز های داغ خروجی هنگام عبور از این شبکه های لانه زنبوری با این آلیاژ ها واکنش نشان داده و تصفیه می شوند به دلیل استفاده از همین فلزات بسیار گران قیمت و کمیاب ارزش مادی کاتالیزور بسیار بالا بوده و سرقت کاتالیزور خودرو نیز متاسفانه یکی از چالش های رایج رانندگان شده است. 

عمر مفید کاتالیزور خودرو در شرایط استاندارد و کارکرد منظم موتور معمولا بین صد هزار تا صد و پنجاه هزار کیلومتر یا حدود ده سال تخمین زده می شود اما در کلان شهر ها و مسیر های پر ترافیک به علت کارکرد طولانی موتور در حالت درجا عمر مفید این قطعه بسیار کوتاه تر خواهد بود.

علائم خرابی کاتالیست

گرفتگی کاتالیزور یک فاجعه تدریجی برای موتور خودرو است. این مشکل یک شبه اتفاق نمی افتد بلکه علائم آن به مرور زمان شدیدتر می شوند. رانندگان هوشیار با شناخت این نشانه ها می توانند پیش از بروز خسارت های سنگین تر خودرو خود را به مکانیک نشان دهند. در ادامه ده نشانه حیاتی کیپ شدن کاتالیزور را بررسی می کنیم:

کاهش شدید قدرت موتور و شتاب گیری ضعیف خودرو

کاهش شتاب و افت توان موتور یکی از نخستین و بارزترین نشانه های گرفتگی کاتالیزور است. هنگامی که صفحات لانه زنبوری کاتالیزور مسدود می شوند دود حاصل از احتراق نمی تواند به راحتی و با سرعت مناسب از اگزوز خارج گردد و این امر سبب ایجاد فشار بازگشتی گاز ها به سمت سیلندر ها می شود. 

فشار بازگشتی مانع از خروج کامل دود از محفظه احتراق شده و در نتیجه فضای کافی برای ورود اکسیژن تازه به سیلندر وجود نخواهد داشت. با کاهش اکسیژن ورودی کیفیت احتراق به شدت افت کرده و شما حس می کنید که ماشین برای شتاب گرفتن بی جون شده است. این مشکل به ویژه در سربالایی ها یا هنگام سبقت گرفتن که موتور نیاز به قدرت بیشتری دارد کاملا محسوس خواهد بود.

افزایش محسوس و غیرعادی مصرف سوخت

انسداد کاتالیزور خودرو راندمان موتور را به شدت کاهش می دهد. راننده برای جبران این افت قدرت مجبور است پدال گاز را بیشتر فشار داده و کامپیوتر خودرو برای تامین قدرت مورد نیاز راننده پاشش سوخت انژکتور ها را افزایش می دهد که این سوخت رسانی بیشتر به دلیل عدم تخلیه مناسب دود اگزوز و کمبود اکسیژن باز هم ناقص می سوزد. در این شرایط مصرف بنزین خودرو به طرز چشمگیری بالا می رود بدون آن که شتاب یا سرعت خودرو افزایشی داشته باشد. اگر احساس کردید مصرف سوخت خودرو شما بدون تغییر در سبک رانندگی افزایش یافته حتما باید کاتالیزور خودرو را بررسی نمایید.

روشن شدن چراغ چک موتور روی داشبورد

کامپیوتر خودرو با استفاده از سنسور های اکسیژن قبل و بعد از کاتالیزور دائما بر کارایی این قطعه را نظارت دارد. اگر کاتالیزور کیپ شده باشد یا نتواند گاز های سمی را به درستی تصفیه کند سنسور اکسیژن دوم داده هایی مشابه سنسور اول ارسال و کامپیوتر این وضعیت را به عنوان خرابی یا افت راندمان کاتالیزور تشخیص داده و چراغ چک موتور را روی صفحه کیلومتر روشن می کند. با اتصال دستگاه دیاگ کدهای خطای مربوط به افت کارایی کاتالیزور مانند کد خطا پی صفر چهارصد و بیست نمایش داده می شود. عیب یابی دقیق کدهای خطا با دستگاه های پیشرفته یکی از خدمات تخصصی امداد خودرو اصفهان است که در محل مشتری انجام می گردد.

بوی گوگرد از اگزوز

بنزین حاوی مقادیری ترکیبات گوگردی است که کاتالیزور سالم وظیفه دارد سولفید هیدروژن بدبو را به دی اکسید گوگرد بی بو تبدیل کند اما هنگامی که کاتالیزور پر شده یا کارایی خود را از دست داده باشد نمی تواند این فرایند شیمیایی را انجام دهد. گاز های تصفیه نشده گوگردی با بوی بسیار تند و زننده ای شبیه به تخم مرغ فاسد از اگزوز خارج می شوند که این بوی نامطبوع گاهی اوقات از طریق سیستم تهویه به داخل کابین خودرو نیز نفوذ می کند که نشانه ای قطعی از گرفتگی شدید و خرابی کاتالیزور است.

مشکل در استارت خوردن یا روشن نشدن خودرو

اگر منافذ لانه زنبوری کاتالیزور به طور کامل یا با درصد بالایی مسدود شده باشد دود موتور راهی برای خروج از اگزوز نخواهد داشت و تجمع دود خروجی در لوله اگزوز و منیفولد سبب خفگی موتور می گردد. در این وضعیت خودرو در ابتدا با تاخیر زیاد و به سختی استارت می خورد و پس از روشن شدن سریعا ریپ زده و خاموش می شود. در موارد شدیدتر انسداد کامل کاتالیزور مانع از روشن شدن موتور خودرو حتی با چندین بار استارت زدن متوالی خواهد شد. در چنین شرایط اضطراری بهترین اقدام تماس با کارشناسان امداد خودرو اصفهان برای اعزام فوری کفی خودروبر یا تعمیرکار سیار است.

شنیده شدن صداهای عجیب تق تق یا زنگ زدن از زیر خودرو

ضربات فیزیکی یا دمای بیش از حد می تواند سبب ترک خوردن خرد شدن و شکستگی صفحات سرامیکی یا فلزی کاتالیزور شود که تکه های خرد شده سرامیک با فشار گاز های خروجی به دیواره های فلزی بدنه کاتالیزور برخورد می کنند. این برخورد ها سبب تولید صداهای غیرعادی تق تق یا زنگ زدن یا خش خش از زیر بدنه خودرو به ویژه در دورهای موتور بالا یا هنگام استارت اولیه می شود. این صداها نشان دهنده نابودی ساختار داخلی کاتالیزور می باشد.

حرارت غیرعادی و گرمای بیش از حد در اگزوز و کف خودرو

انسداد مسیر تخلیه گاز ها سبب تجمع گاز های فوق العاده داغ حاصل از احتراق در کاتالیزور می شود که این تجمع گرما دمای بدنه فلزی کاتالیزور را تا حد ذوب شدن بالا برده که این حرارت غیرعادی به کف خودرو کنسول میانی و کابین منتقل می گردد به طوری که راننده می تواند گرمای غیرطبیعی را در کنسول وسط یا کف پا حس کند. در موارد حاد این حرارت بالا می تواند به عایق ها سیم کشی ها و قطعات پلاستیکی زیر خودرو آسیب جدی وارد کرده و حتی خطر آتش سوزی به همراه داشته باشد.

خروج دود غلیظ تیره رنگ از اگزوز خودرو

یک کاتالیزور آسیب دیده توانایی تصفیه و خنثی سازی دوده ها و ذرات آلاینده را ندارد. احتراق ناقص بنزین ناشی از خفگی موتور سبب شده که سوخت به صورت دوده سیاه رنگ از موتور خارج گردد. کاتالیزور خراب نمی تواند مانع خروج این دوده ها شده و راننده شاهد خروج دود غلیظ تیره یا خاکستری رنگ از لوله اگزوز خواهد بود و این نشانه بارز نقص در عملکرد سیستم اگزوز خودرو است. در صورت بروز هر گونه ایراد در کاتالیزور خودرو امداد خودرو اصفهان می تواند شما را یاری نماید.

جریان ضعیف و فاقد نوسان دود از لوله اگزوز

در حالت عادی جریان دود خروجی از اگزوز خودرو سالم دارای یک لرزش یا نوسان ملایم و منظم است زیرا سیلندرهای موتور به نوبت کار کرده و دود را پمپاژ می کنند. اگر کف دست خود را با احتیاط در برابر خروجی اگزوز قرار دهید باید این ضربه های منظم گاز خروجی را حس نمایید اما اگر کاتالیزور کیپ شده باشد جریان گاز های خروجی بسیار ضعیف یکنواخت و بدون هیچ گونه نوسانی خواهد بود که نشان می دهد مسیر تخلیه به شدت مسدود شده است.

مردود شدن خودرو در تست آلایندگی معاینه فنی

یکی از وظایف کاتالیزور کاهش حداکثری گاز های گلخانه ای و سمی است که کاتالیزور خراب نمی تواند مونوکسید کاربن هیدروکربن های نسوخته و گوگرد را خنثی کند بنابراین حجم گاز های خطرناک خروجی از اگزوز به شدت افزایش می یابد. این امر در دستگاه های سنجش آلایندگی مراکز معاینه فنی به سرعت ثبت شده و سبب مردود شدن خودرو شما در تست معاینه فنی می شود. رد شدن در این روش ‌های تست یکی از دقیق ترین و علمی ترین روش ها برای فهمیدن خرابی کاتالیزور است.

علت گرفتگی و خرابی زودرس کاتالیزور خودرو

قبل از آن که به نشانه های کیپ شدن کاتالیزور بپردازیم لازم است بدانیم چه عواملی باعث آسیب دیدن و مسدود شدن این قطعه حیاتی می شوند. کاتالیزور به خودی خود خراب نمی شود بلکه معمولا بروز ایراد فنی در بخش های دیگر موتور سبب انسداد و نابودی کاتالیزور می گردد. مهم ترین دلایل خرابی مبدل کاتالیست عبارتند از:

عملکرد بد سیستم احتراق و بدسوزی موتور

اگر سیستم جرقه زنی و احتراق خودرو به درستی کار نکند پدیده احتراق ناقص سوخت یا همان بدسوزی رخ می دهد که در این حالت بنزین درون سیلندر به طور کامل نمی سوزد و مخلوط سوخته نشده به همراه دوده فراوان وارد مسیر اگزوز می شود. این دوده ها به مرور زمان بر روی صفحات ظریف لانه زنبوری کاتالیزور رسوب کرده و منافذ آن را مسدود می کنند و اینگونه تجمع این رسوبات کربنی به تدریج تنفس موتور را مختل خواهد کرد.

روغن سوزی موتور و مصرف غیرعادی روغن

یکی از خطرناک ترین دشمنان کاتالیزور روغن سوزی موتور است. اگر واشر ها رینگ پیستون یا سوپاپ های موتور دچار نشتی شوند روغن موتور وارد محفظه احتراق شده و همراه با بنزین می سوزد. سوختن روغن دوده های بسیار چسبنده سیاه رنگ و غلیظی تولید می کند که به طور مستقیم روی منافذ لانه زنبوری سرامیکی کاتالیزور چسبیده و این دوده های چسبنده با حرارت بالای اگزوز سخت شده و کاتالیزور را کاملا کیپ می کنند.

نشت مایع خنک کننده یا ضدیخ به سیستم اگزوز

خرابی واشر سرسیلندر یا ترک خوردگی بلوک سیلندر می تواند سبب نشت مایع خنک کننده موتور به درون محفظه احتراق شود. سوختن ضدیخ و مواد شیمیایی خنک کننده ترکیباتی را ایجاد می کند که پس از خروج از موتور بر روی شبکه های سرامیکی کاتالیزور رسوب کرده و کارایی شیمیایی آلیاژ های پلاتین و پالادیوم را از بین می برند و مسیر اگزوز را مسدود می نمایند.

استفاده از سوخت بی کیفیت یا ناخالص

کیفیت بنزین مصرفی تاثیر مستقیمی بر سلامت کاتالیزور دارد و سوخت های بی کیفیت غیر استاندارد و حاوی ناخالصی هایی مانند سرب یا گوگرد بالا به شدت به کاتالیزور آسیب می زنند. سرب موجود در بنزین های بی کیفیت روی آلیاژ های فعال کاتالیزور رسوب کرده و واکنش های تصفیه گاز را متوقف می کند. بنزین ناخالص به طور کامل نسوخته و ذرات ریز باقیمانده آن شبکه های لانه زنبوری را کیپ خواهد کرد.

خرابی شمع ها و کویل های موتور

شمع ها و کویل ها وظیفه تامین جرقه قوی برای احتراق کامل را دارند و خرابی یا فرسودگی شمع ها باعث ضعف جرقه و احتراق ناقص خواهد شد. بخشی از سوخت خام بدون آن که بسوزد از سیلندر خارج شده و به سمت کاتالیزور حرکت کرده و در دمای بالای کاتالیزور مشتعل شده و دمای داخلی کاتالیزور را به شدت بالا برده و سبب ذوب شدن شبکه های سرامیکی آن می شود.

خرابی سنسور اکسیژن خودرو

سنسور اکسیژن میزان اکسیژن موجود در محفظه احتراق یا خروجی را اندازه گیری کرده و اطلاعات آن را به کامپیوتر خودرو ارسال می کند. کامپیوتر بر اساس این اطلاعات نسبت سوخت به هوا را تنظیم می نماید. خرابی سنسور اکسیژن سبب ارسال اطلاعات نادرست شده و کامپیوتر مخلوط سوخت را بیش از حد غنی کرده و بنزین اضافی سوزانده شده دوده شدیدی تولید و اینگونه انسداد کاتالیزور رقم خواهد خورد که می توانید شستشوی کاتالیزور را داشته باشید.

ضربات فیزیکی و شوک های حرارتی

کاتالیزور در زیر خودرو قرار دارد و برخورد سنگ های جاده دست انداز های بلند یا ضربات ناشی از تصادفات می تواند به بدنه فلزی و شبکه های سرامیکی ظریف داخل آن آسیب فیزیکی جدی زده و خرد شدن صفحات داخلی سبب انسداد مسیر اگزوز می شود. عبور خودرو از حوضچه های آب سرد در فصل زمستان هنگامی که کاتالیزور بسیار داغ است سبب ایجاد شوک حرارتی شدید و ترک خوردن شبکه های داخلی آن می شود.

جدول راهنمای خلاصه نشانه های گرفتگی کاتالیزور و اقدامات لازم

برای دسترسی سریع و درک بهتر شما کاربران گرامی جدول زیر خلاصه ای از مهم ترین علائم گرفتگی کاتالیزور خودرو و اقدامات فنی پیشنهادی را ارائه می دهد.

اگر با هر یک از این علائم در اصفهان مواجه شدید می توانید با خدمات شبانه روزی امداد خودرو اصفهان به راحتی از پس مشکل ایجاد شده برآیید چرا که کارشناسان مجرب ما خودرو شما را با دستگاه دیاگ عیب یابی کرده و بهترین راه حل را به شما ارائه دهند.

از کجا بفهمیم کاتالیزور ماشین گرفته است؟ 

برای آن که به طور قطعی مشخص شود کاتالیزور خودرو دچار گرفتگی یا خرابی شده است آزمایش های فنی گوناگونی در تعمیرگاه ها توسط مکانیک های با تجربه انجام می شود. مهم ترین روش های تست کاتالیزور عبارتند از:

تست دمای کاتالیزور با دماسنج مادون قرمز

واکنش های شیمیایی درون کاتالیزور گرمازا هستند بنابراین دمای گازهای خروجی بعد از کاتالیزور باید بیشتر از دمای گازهای ورودی قبل از کاتالیزور باشد. برای این تست مکانیک خودرو را روشن کرده تا به دمای کارکرد عادی برسد. سپس با دماسنج مادون قرمز غیرتماسی دمای لوله اگزوز را درست قبل از ورود به کاتالیزور و سپس دمای لوله را بلافاصله بعد از خروج از کاتالیزور اندازه گیری می کند. اگر تفاوت دمای لوله خروجی با لوله ورودی کمتر از صد درجه سانتی گراد بوده و یا دمای دو بخش یکسان باشد نشان دهنده عدم انجام واکنش های شیمیایی و خرابی کاتالیزور است.

تست فشار بازگشتی اگزوز با فشارسنج

تست فشار بازگشتی اگزوز با فشارسنج یکی از دقیق ترین روش ها برای سنجش گرفتگی فیزیکی کاتالیزور است. مکانیک سنسور اکسیژن جلو کاتالیزور را باز کرده و یک فشارسنج مخصوص اگزوز را در محل آن نصب کرده و سپس موتور خودرو را روشن می کند. در حالت درجا فشار طبیعی سیستم اگزوز باید بین صفر تا سه پوند بر اینچ مربع باشد و دور موتور را تا دو هزار و پانصد دور در دقیقه بالا می برند. اگر فشارسنج عددی بالاتر از هشت پوند بر اینچ مربع را نشان دهد نشان دهنده انسداد شدید در مسیر کاتالیزور و لوله اگزوز بوده که مانع خروج دود می شود.

تست خلاء موتور با گیج خلاء

تست خلاء موتور با گیج خلاء از یک گیج خلاء متصل به مانیفولد ورودی موتور استفاده می شود. راننده موتور را روشن کرده و در حالت درجا کارکرد آن را بررسی می کند. عدد گیج خلاء در حالت درجا باید ثابت و بین هجده تا بیست و دو بار جیوه باشد سپس دور موتور را به طور ناگهانی به دو هزار و پانصد دور در دقیقه رسانده و ثابت نگه می دارند. اگر کاتالیزور سالم باشد عدد خلاء ابتدا کمی افت کرده و سریعا به مقدار طبیعی خود باز می گردد اما اگر کاتالیزور کیپ شده باشد عدد خلاء به تدریج کاهش یافته و بسیار پایین می آید که نشان دهنده خفگی موتور به علت عدم تخلیه دود است.

تست با دستگاه دیاگ تخصصی

دستگاه دیاگ با بررسی نمودار های ولتاژ سنسور اکسیژن اول قبل کاتالیزور و سنسور اکسیژن دوم بعد کاتالیزور سلامت این قطعه را ارزیابی می کند. ولتاژ سنسور اول به دلیل تغییرات مداوم اکسیژن ورودی باید نوسانات زیادی داشته اما ولتاژ سنسور دوم در کاتالیزور سالم به دلیل تصفیه گاز ها باید به صورت یک خط نسبتا صاف و پایدار باشد. اگر سنسور دوم نوساناتی شبیه به سنسور اول نشان دهد نشان دهنده عدم کارایی کاتالیزور است. کارشناسان امداد خودرو اصفهان مجهز به مدرن ترین دستگاه های دیاگ هستند که می توانند عیب یابی کاتالیزور خودرو شما را در اصفهان انجام دهند.

عواقب تاخیر در تعویض کاتالیزور خراب و کیپ شده

بسیاری از رانندگان تصور می کنند کاتالیزور خودرو صرفا یک قطعه زیست محیطی است و تاثیری بر سلامت فنی خودرو ندارد که این یک باور بسیار غلط و خطرناک است چرا که تاخیر در تعویض کاتالیزور کیپ شده آسیب های شدیدی به قطعات موتور وارد می کند. افزایش فشار بازگشتی گازها سبب بالا رفتن دمای سوپاپ ها سرسیلندر و پیستون ها می شود و این دمای بالا می تواند باعث سوختن سوپاپ ها خرابی واشر سرسیلندر و حتی تغییر شکل بلوک سیلندر گردد که هزینه های تعمیراتی فوق العاده سنگینی روی دست مالک خودرو خواهد گذاشت. فشار بیش از حد به سنسور های اکسیژن آسیب زده و سبب خرابی زودرس آن ها می شود بنابراین رفع سریع مشکل کیپ شدن کاتالیزور خودرو اهمیت حیاتی دارد.

خرابی و گرفتگی کاتالیزور خودرو می تواند راننده را در جاده ها با مشکل مواجه کند. اگر در اصفهان خودرو شما به دلیل گرفتگی کاتالیزور ریپ می زند شتاب خود را از دست داده یا روشن نمی شود جای هیچ گونه نگرانی نیست مجموعه معتبر امدادگران راهیان سپاهان به عنوان یکی از بزرگترین مراکز امدادی در استان اصفهان آماده ارائه خدمات شبانه روزی به شما عزیزان است.