یکی از بزرگترین تحولات در صنعت خودرو تغییر از سیستم های برق سنتی به سیستم های مدرن مالتی پلکس بوده که انقلابی در نحوه ارتباط قطعات ایجاد کرده است. در این مقاله از امداد خودرو اصفهان به بررسی تفاوت سیستم برق مالتی پلکس با معمولی پرداخته شده است پس اگر شما هم صاحب خودرویی مانند پژو 206 یا سمند و دنا هستید شاید برایتان سوال شده باشد که این سیستم چه تفاوتی با برق معمولی دارد و چرا خودروسازان بزرگ دنیا به این سمت حرکت کرده اند.
در دنیای پیشرفته امروز خودروها دیگر تنها وسیله ای برای جابجایی نیستند بلکه به کامپیوترهای متحرکی تبدیل شده اند که هزاران قطعه الکترونیکی را در خود جای داده اند.
سیستم برق معمولی یا نقطه به نقطه چیست؟
به سیستم برق معمولی سیستم های قدیمی و سیستم نقطه به نقطه یا P.T.P گفته می شد. در این روش برای هر قطعه برقی در خودرو یک سیم کشی اختصاصی وجود داشت یعنی اگر شما می خواستید یک لامپ یا موتور شیشه بالابر را روشن کنید باید یک سیم مستقیم از کلید یا جعبه فیوز به آن قطعه می کشیدید. این موضوع باعث می شد که با افزایش آپشن ها و سنسورها در خودروهای مدرن حجم سیم کشی به شدت بالا برود. تصور کنید در یک خودروی قدیمی برای کنترل هر چراغ و هر سنسور و هر دکمه یک مسیر جداگانه وجود داشت که نتیجه آن ایجاد یک کلاف سردرگم از سیم ها بود که وزن بسیار زیادی داشتند.
در اواخر دهه نود میلادی وزن سیم کشی داخل یک خودرو به حدود 80 تا 100 کیلوگرم می رسید و طول سیم ها گاهی به 5 کیلومتر می رسید. این حجم از مس و پلاستیک نه تنها باعث سنگینی خودرو می شد بلکه عیب یابی آن را برای تعمیرکاران به یک کابوس تبدیل می کرد زیرا پیدا کردن یک قطعی کوچک در میان هزاران رشته سیم کار بسیار دشواری بود. اگر خودروی شما از مدل های قدیمی است و دچار قطعی سیم شده است تیم امدادخودرو اصفهان می تواند با تجهیزات تست پیشرفته مشکل را در کمترین زمان پیدا کند.
سیستم برق مالتی پلکس خودرو چیست؟
واژه مالتی پلکس به معنای ارسال چندین سیگنال یا جریان اطلاعات به صورت همزمان از طریق یک لینک ارتباطی واحد است. در واقع به جای اینکه برای هر فرمان یک سیم جداگانه داشته باشیم از یک شبکه هوشمند دیجیتال استفاده می کنیم که تمام قطعات را به هم متصل می کند. این سیستم شباهت زیادی به شبکه اینترنت یا شبکه های کامپیوتری دارد که در آن داده ها به صورت بسته های دیجیتال در یک مسیر مشترک حرکت می نمایند.
در سیستم مالتی پلکس به جای جنگلی از سیم ها تنها از چند رشته سیم اصلی به نام باس استفاده می شود که تمام واحدهای کنترلی یا نودها به آن وصل هستند. وقتی شما دکمه شیشه بالابر را فشار می دهید یک کد دیجیتال مخصوص در این شبکه فرستاده می شود که تمام قطعات آن را می شنوند اما فقط موتور شیشه بالابر است که این کد را تشخیص می دهد و فرمان را اجرا می کند.
این هوشمندی باعث می شود که سرعت انتقال اطلاعات به شدت بالا رفته و نیاز به سیم کشی های حجیم از بین برود. در صورت بروز هرگونه اختلال در شبکه دیجیتال خودروی خود در اصفهان کافی است با شماره های امدادخودرو اصفهان تماس بگیرید تا متخصصان ما با دستگاه های دیاگ حرفه ای نود معیوب را شناسایی کنند.
سیستم مالتی پلکس با برق معمولی چه تفاوتی دارد؟
تفاوت سیستم مالتی پلکس با برق معمولی تنها در تعداد سیم ها نیست بلکه در ماهیت کارکرد آن هاست که در ادامه به مهم ترین آن ها اشاره می کنیم:
کاهش چشمگیر وزن و حجم سیم کشی
یکی از بزرگترین تفاوت ها کاهش وزن خودرو است. در سیستم مالتی پلکس تعداد سیم ها به حدود یک چهارم کاهش پیدا می کند و تنها سه رشته سیم اصلی می توانند وظیفه انتقال تمام سیگنال ها را بر عهده بگیرند. برای مثال در خودروی سمند استفاده از این سیستم باعث کاهش حدود 8 کیلوگرم از وزن سیم کشی شده است.
سرعت و دقت در انتقال داده ها
در برق معمولی جریان الکتریسیته به صورت مستقیم و آنالوگ منتقل می شود که ممکن است در مسیرهای طولانی دچار افت ولتاژ گردد اما در مالتی پلکس اطلاعات به صورت باینری و دیجیتال با سرعت های بسیار بالا تا 1 مگابیت بر ثانیه جابجا شده که دقت عملکرد تجهیزات را افزایش می دهد.
هوشمندی و مدیریت مرکزی
در سیستم مدرن یک واحد پردازشگر مرکزی به نام BSI یا BCM وجود دارد که به عنوان مغز سیستم عمل کرده و تمام فرمان ها را مدیریت و پردازش می کند. در حالی که در برق معمولی مدیریت متمرکزی وجود ندارد و هر بخش به صورت مستقل عمل می کند. متخصصان امدادخودرو اصفهان به خوبی با ساختار یونیت BSI آشنایی داشته و می توانند ایرادات نرم افزاری و سخت افزاری آن را رفع کنند.
قابلیت افزودن آپشن های جدید
در سیستم های قدیمی اگر می خواستید آپشنی مانند کروز کنترل یا سنسور پارک اضافه کنید باید کل سیم کشی خودرو را تغییر می دادید اما در سیستم مالتی پلکس به دلیل ماهیت شبکه ای می توان بدون تغییر در دسته سیم و تنها با اضافه کردن یک نود و تعریف نرم افزاری آپشن های جدید را فعال کرد.
مزایای سیم کشی مالتی پلکس
چرا باید به دنبال خرید خودرویی با سیستم مالتی پلکس باشیم یا چرا وجود این سیستم در خودروی ما یک امتیاز محسوب می شود؟ مزایای این فناوری بسیار گسترده است از جمله:
عیب یابی سریع و دقیق
در سیستم های سنتی مکانیک باید با یک لامپ تست ساعت ها به دنبال قطعی سیم می گشت اما در مالتی پلکس کافی است دستگاه دیاگ را به خودرو وصل کند تا خود ماشین بگوید دقیقا کدام قطعه یا نود دچار مشکل شده است و این موضوع زمان تعمیرات را به شدت کاهش خواهد داد.
افزایش طول عمر باتری و قطعات
مالتی پلکس می تواند جریان مصرفی خودرو را در زمان خاموش بودن به شدت کاهش دهد. برای مثال در سمند این جریان از 200 میلی آمپر به حدود 8 میلی آمپر رسیده است که باعث می شود عمر باتری خودرو بسیار بیشتر گردد. توجه داشته باشید که با استفاده از روش های کنترلی هوشمند عمر لامپ ها نیز افزایش می یابد.
ایمنی بالاتر
هماهنگی بین سیستم های حیاتی مانند ترمز ABS و کیسه هوا و سیستم پایداری در شبکه مالتی پلکس بسیار بهتر انجام می شود. این سیستم در برابر اتصال کوتاه نیز محافظت بهتری از سیم ها و قطعات برقی به عمل می آورد و ریسک آتش سوزی ناشی از اتصالی برق را کاهش خواهد داد.
امکانات رفاهی هوشمند
ویژگی هایی مانند روشن شدن اتوماتیک چراغ ها و برف پاک کن ها و همچنین بسته شدن خودکار شیشه ها پس از قفل کردن درب ها به راحتی در این سیستم قابل اجرا هستند. اگر سیستم های هوشمند خودروی شما در اصفهان دچار اختلال شده است تیم سیار امدادخودرو اصفهان آماده است تا با بازبینی نودها عملکرد صحیح را به خودرو بازگرداند.
اجزای اصلی تشکیل دهنده شبکه مالتی پلکس
این سیستم از بخش های مختلفی تشکیل شده است که هر کدام وظیفه خاصی دارند:
- یونیت BSI یا مغز متمرکز که این واحد مهم ترین بخش سیستم مالتی پلکس است که تمامی اطلاعات از سنسورها به آن وارد شده و پس از پردازش به عملگرها فرستاده می شود.
- نودها (Nodes) واحدهای کنترلی کوچکی هستند که در نقاط مختلف خودرو مانند درب ها یا محفظه موتور قرار دارند و وظیفه کنترل محلی قطعات را بر عهده دارند.
- شبکه های ارتباطیCAN و LIN مسیرهایی هستند که داده ها در آن ها حرکت می کنند. شبکه CAN برای موارد حیاتی مانند موتور و ترمز استفاده می شود و شبکه LIN برای موارد با سرعت کمتر مانند آینه ها و شیشه بالابرها کاربرد دارد.
از کجا بفهمیم خودروی ما مالتی پلکس است؟
برای تشخیص این موضوع چندین روش وجود دارد:
- بررسی صفحه پشت آمپر که اگر روی صفحه کیلومتر عبارت SPCO یا Crouse را مشاهده کردید نشان دهنده وجود سیستم مالتی پلکس است.
- بررسی جعبه فیوز که دیدن عباراتی مانند BCM یا CCN و FCM روی درب جعبه فیوز داخل محفظه موتور یا داشبورد تایید کننده مالتی پلکس بودن خودرو است.
- رفتار هوشمند قطعات که اگر با باز کردن درب ها چراغ های داخلی به صورت هوشمند روشن می شوند یا خودرو دارای سیستم عیب یابی دیجیتال است به احتمال زیاد مالتی پلکس می باشد.
خرابی BSI و CCN
در سیستم مولتی پلکس واحد پردازشگر مرکزی به نام BSI یا BCM می باشد که به عنوان مغز سیستم عمل نموده و تمام فرمان ها را مدیریت و پردازش می کند. در زمان خرابی BSI و CCNمی توانید یا به تعویضBSI و CCN بپردازید و یا BSI و CCN را تعمیر نمایید که تعمیر BSI و CCN به مراتب کم هزینه تر از تعویض BSI و CCNخواهد بود.
نگهداری سیستم مالتی پلکس
با وجود تمام مزایا این سیستم بسیار حساس است و نیاز به مراقبت های خاصی دارد:
- نفوذ آب به داخل نودها می تواند باعث اتصالی و سوختن بردهای حساس الکترونیکی شود. بنابراین در هنگام موتورشویی باید بسیار دقت کنید.
- نصب لامپ های پرمصرف یا زنون های بیکیفیت می تواند به نودهای مالتی پلکس آسیب جدی بزند. همیشه سعی کنید از قطعات اصلی و استاندارد استفاده نمایید.
- تعمیر سیستم مالتی پلکس از عهده باتری سازهای سنتی خارج است و حتما باید به تعمیرکارانی که دانش کار با شبکه های خودرو را دارند مراجعه نمایید.
برق مالتی پلکس ۲۰۶
سیستم مالتی پلکس 206 از دو روش سری و موازی برای انتقال داده ها استفاده می کند که در روش سری همه اطلاعات با یک رشته سیم انتقال داده می شود و در روش موازی برای انتقال تک تک داده ها نیاز به یک رشته سیم می باشد.
شبکه ها در سیستم مولتی پلکس خودرو 206 به دو صورت VAN و CAN می باشد که در شبکه CAN داده ها با سرعت50 کیلوبایت بر ثانیه انتقال داده می شوند که برای سیستم های ترمز و سوخت رسانی و گیربکس استفاده می گردد و در شبکه VAN داده ها با سرعت کمتری انتقال پیدا می کنند. شبکه CAN چون به صورت حلقه بسته است اگر قطعی وجود داشته باشد خود به خود روشن نمی شود.
مجموعه امدادخودرو اصفهان با بهره گیری از تکنسین های آموزش دیده در زمینه برق و الکترونیک خودروهای مدرن آماده ارائه خدمات تخصصی به همشهریان عزیز می باشد. فراموش نکنید که سیستم برق خودروی شما قلب تپنده آن است و هرگونه دستکاری غیرکارشناسی می تواند خسارات سنگینی به یونیت های مرکزی وارد نماید.
تفاوت سیستم برق مالتی پلکس با معمولی مانند تفاوت یک تلفن هوشمند با تلفن های قدیمی شماره گیر است. مالتی پلکس با حذف سیم های اضافی و جایگزینی آن ها با یک شبکه هوشمند باعث شده خودروها سبک تر و ایمن تر و هوشمندتر شوند. اگرچه هزینه تعمیرات این سیستم ها در صورت خرابی قطعات الکترونیکی بالاتر است اما مزایای بی شماری که در عیب یابی سریع و امکانات رفاهی در اختیار ما قرار می دهند این هزینه را توجیه می کند.
